Hisse Ortalama Maliyet Hesaplama: Formül ve Örnekler

Ortalama maliyet nedir, ne işe yarar?

Ortalama maliyet, bir hisseyi kaç liraya mal ettiğinizi tek bir rakamla özetler. Piyasada tek seferde alım nadirdir; çoğu yatırımcı farklı tarihlerde, farklı fiyatlardan kademeli alır. Bu durumda 'hisseyi kaça aldım' sorusunun tek bir cevabı yoktur; cevap, tüm alımlarınızın ağırlıklı ortalamasıdır. Bu rakam iki nedenle kritiktir. Birincisi, kâr veya zararda olup olmadığınızı yalnızca güncel fiyatı ortalama maliyetle karşılaştırarak anlarsınız. İkincisi, getiri yüzdenizi doğru hesaplamanın tek yolu budur. Ortalama maliyeti yanlış bilmek, aslında kârda sandığınız bir pozisyonda zararda olmanız anlamına gelebilir; bu yüzden her işlemden sonra güncel tutulması gerekir.

Ortalama maliyet formülü ve örnek hesaplama

Formül nettir: Ortalama Maliyet = Toplam Alış Tutarı / Toplam Lot Sayısı. Toplam alış tutarına ödediğiniz komisyon ve masrafları da eklemek gerçek maliyeti verir. Bir örnekle görelim. İlk işlemde bir hisseden 40 TL'den 100 lot aldınız; ödediğiniz 4.000 TL. İkinci işlemde 50 TL'den 100 lot daha aldınız; bu da 5.000 TL. Toplam ödemeniz 9.000 TL, toplam lotunuz 200. Ortalama maliyetiniz 9.000 / 200 = 45 TL olur. Hisse şu an 55 TL ise, kârınız (55 - 45) x 200 = 2.000 TL'dir. Getiri yüzdeniz ise 2.000 / 9.000, yani yaklaşık %22'dir. Formülün gücü, kaç kez alım yaparsanız yapın aynı mantıkla işlemesidir.

• Ortalama Maliyet = Toplam Alış Tutarı / Toplam Lot
• Komisyon ve masrafları toplam tutara ekleyin
• Kar/Zarar = (Güncel Fiyat - Ortalama Maliyet) x Lot

Kademeli alımda maliyet düşürme nasıl çalışır?

Kademeli alım, aynı hisseyi düşen fiyatlarda ekleyerek ortalama maliyeti aşağı çekme yöntemidir; halk arasında 'maliyet düşürme' denir. Mantığı şudur: fiyat sizin ilk alış seviyenizin altına indiğinde, yeni ve daha ucuz lotlar eklediğinizde ağırlıklı ortalamanız düşer. Örneğin 50 TL'den 100 lotunuz varken fiyat 30 TL'ye inince 100 lot daha alırsanız ortalamanız 40 TL'ye gerileyerek başa baş noktanız yaklaşır. Ancak bu yöntemin bir de riski vardır: düşen bir hisseye para eklemek, o hisseye olan güveniniz yerindeyse mantıklıdır; temelsizse zararı büyütür. Maliyet düşürme bir hesaplama tekniğidir, tek başına bir yatırım stratejisi değildir. Doğru uygulanması için her kademede ortalamanın ne olacağını önceden görmek gerekir.

Bedelli, bedelsiz ve temettünün ortalama maliyete etkisi

Ortalama maliyet hesabını zorlaştıran asıl konu bu işlemlerdir. Bedelsiz sermaye artırımında elinize para koymadan yeni lot geçer; lot sayınız artar ama toplam maliyetiniz aynı kalır, dolayısıyla ortalama maliyetiniz düşer. Bedelli sermaye artırımında ise belirli bir fiyattan yeni lot alma hakkı kullanırsınız; bu, hem toplam tutarınızı hem lot sayınızı değiştirir ve yeni bir ortalama oluşur. Temettü, çoğu hesapta ortalama maliyeti değiştirmez ama getirinizin bir parçası olduğu için ayrı kaydedilmelidir; bazı yatırımcılar temettüyü maliyetten düşerek 'düzeltilmiş maliyet' de izler. Excel şablonları genelde sadece düz alım-satımı destekler; bu üç işlem gelince formüller bozulur ve elle müdahale gerekir. Hataların büyük kısmı tam olarak burada oluşur.

Kar/zarar ve getiri yüzdesi nasıl hesaplanır?

Ortalama maliyeti bulduktan sonra kar/zarar tek adımdır. Tutar olarak kar/zarar, güncel fiyat ile ortalama maliyet arasındaki farkın lot sayısıyla çarpımıdır. Yüzde olarak getiri ise bu kârı yatırdığınız toplam tutara oranlar ve 100 ile çarpar. Örneğin ortalama maliyeti 45 TL olan 200 lot hisse 55 TL'ye çıkarsa, kârınız 2.000 TL, getiriniz yaklaşık %22 olur. İki nokta önemlidir. Birincisi, gerçekleşmemiş kar/zarar ile satışta gerçekleşen kar/zararı ayırın; portföy henüz satılmadıysa rakam dalgalanır. İkincisi, temettü aldıysanız gerçek toplam getiriniz, fiyat kazancına temettüyü eklediğinizde ortaya çıkar. Sadece fiyata bakmak, temettü ödeyen hisselerde getirinizi olduğundan düşük gösterir.

FAQ